ABD Yüksek Mahkemesi’nin önceki kararlarını iptal etmesinin ardından Trump yönetimi, 1974 Ticaret Yasası’na dayanarak yüzde 10 oranında yeni küresel gümrük vergisini resmen yürürlüğe soktu.
Bu adım, dünya genelinde ticaret görüşmelerinin askıya alınmasına ve piyasalarda belirsizlik artışına yol açarken, Beyaz Saray’ın vergi oranını yüzde 15’e yükseltmeyi değerlendirdiği belirtiliyor. Bu da uluslararası ticaret savaşlarında tansiyonu daha da yükseltiyor.
Yüksek Mahkeme’nin gümrük vergilerinde başkana tanınan geniş yetkileri sınırlandırmasının ardından, Trump yönetimi hukuki olarak farklı bir yol izleyerek yüzde 10’luk yeni vergiyi Salı günü itibarıyla uygulamaya aldı.
Bloomberg’in aktardığına göre, Başkan Trump’ın geçtiğimiz Cuma günü imzaladığı kararnameyle hayata geçen bu uygulama, küresel piyasalarda belirsizliği artırırken, Washington’ın vergi oranını yüzde 15’e çıkarmayı planladığına dair işaretler geliyor.
Hukuki Dayanak: 1974 Ticaret Yasası
Yüksek Mahkeme’nin ‘mütekabiliyet’ esasına dayalı vergilerin acil durum yetkileri kapsamında uygulanmasını durdurması üzerine yönetim, strateji değişikliğine giderek 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesine dayandı. Bu madde, başkana, kongre onayı olmaksızın 150 gün boyunca gümrük vergisi uygulama yetkisi veriyor.
Bloomberg’in analizine göre, muafiyetler dahil edildiğinde, karar öncesi yüzde 13,6 olan ortalama efektif vergi oranı şu an yüzde 10,2 seviyesine gerilemiş durumda. Verginin yüzde 15’e çıkarılması halinde bu oranın yüzde 12’ye yükselmesi bekleniyor.
Küresel Piyasalarda Belirsizlik
ABD’nin ticaret ortakları Washington’dan gelen çelişkili mesajlar nedeniyle tedirgin. Özellikle Avrupa Birliği ve Hindistan, mevcut ticaret müzakerelerini askıya aldıklarını açıkladı.
Avrupa Birliği, ABD ile yapılan anlaşmaların onay sürecini Trump yönetiminin nihai planları belirginleşene kadar dondurdu.
Londra ise geçtiğimiz yıl yüzde 10’luk vergi için anlaşmıştı. Ancak, oranın yüzde 15’e çıkma olasılığı İngiliz ihracatçılarının rekabet gücü açısından endişe yaratıyor.
Acil durum yetkilerinin sınırlandırılmasıyla Çin’in elinin güçlendiği değerlendirilirken, Trump’ın gelecek ay yapacağı Şi Cinping ziyareti kritik bir dönemeç olarak görülüyor.
İç Politikada ve Ekonomide Risk
Yeni gümrük vergileri, Trump’ın bu akşam Kongre’de yapacağı “Birliğin Durumu” konuşmasından hemen önce yürürlüğe girdi. Ancak kamuoyu yoklamaları, Amerikan halkının bu politikalara mesafeli yaklaştığını gösteriyor.
Washington Post/ABC/Ipsos anketine göre, Amerikalıların yüzde 64’ü gümrük vergilerinin yaşam maliyetini artırdığı gerekçesiyle bu uygulamaları onaylamıyor.
Cumhuriyetçiler ara seçimler öncesinde ekonomik mesajlarını netleştirmeye çalışırken, Beyaz Saray’ın gümrük vergilerini merkezde tutma kararlılığı hem iç hem dış politikada ciddi bir sınav anlamına geliyor.
