Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) son dönemde denetim faaliyetlerini yoğunlaştırdığı ve sahte sigortalılık uygulamalarına karşı incelemelerini artırdığı bildiriliyor. Uzmanların değerlendirmelerine göre, fiili çalışma olmadan yapılan sigorta bildirimleri en sık iptal gerekçeleri arasında yer alıyor.
Sahte sigortalılık incelemeleri
SGK mevzuatına göre sigortalılık, gerçek ve fiili bir çalışma ilişkisine dayanmak zorunda. Kurum denetimleri sırasında hizmet akdine dayanmayan veya gerçeği yansıtmayan bildirimler tespit edildiğinde sigortalılık kayıtları geçersiz sayılabiliyor.
Hatır sigortası riski
Fiilen çalışılmadığı halde bir iş yerinden sigortalı gösterilmek, uygulamada en yaygın usulsüzlük türlerinden biri olarak gösteriliyor. Denetimlerde gerçek çalışma ilişkisinin bulunmadığının belirlenmesi halinde ilgili süreler iptal edilebiliyor.
Paravan şirket bildirimleri
Sadece kağıt üzerinde faaliyet gösteren veya sahte olduğu değerlendirilen iş yerleri üzerinden yapılan sigorta girişleri de SGK’nın inceleme alanında bulunuyor.
Denetim mekanizmaları kapsamında şüpheli iş yerlerinden yapılan bildirimler mercek altına alınırken, gerçeğe aykırı işlemler iptal edilebiliyor.
Statüye aykırı sigortalılık
Sosyal güvenlik sisteminde sigortalılık statüsü, kişinin çalışma biçimine ve hukuki durumuna göre belirleniyor.
Şirket ortakları ve 4/A konusu
Şirket sahipleri veya ortaklarının kendi şirketlerinde 4/A (SSK) statüsünde sigortalı gösterilmesi, mevzuat açısından ihtilaf yaratabilen başlıklar arasında yer alıyor. Tespit halinde sigortalılık statüsü değiştirilebiliyor ve buna bağlı hak kayıpları doğabiliyor.
Aile içi sigortalılık uygulamaları
Aile bireylerinin aynı iş yerinde çalışması mümkündür. Ancak SGK, bu tür durumlarda fiili çalışma ve ücret ilişkisini esas alıyor.
Gerçek bir iş ilişkisi ve ücret ödemesi bulunmadığının tespiti halinde sigortalılık geçersiz sayılabiliyor.
Usulsüz maaş ve yardım işlemleri
SGK denetimleri yalnızca sigortalılık bildirimleriyle sınırlı değil. Gerçeğe aykırı beyanlarla alınan maaş ve sosyal yardımlar da inceleme konusu olabiliyor.
Bu tür durumlarda yersiz ödemelerin yasal faiziyle geri tahsil edilmesi söz konusu olabiliyor.
Hukuki sonuçlara dikkat
Uzmanlar, sahte sigortalılık ve gerçeğe aykırı bildirimlerin yalnızca idari yaptırımlarla sınırlı kalmayabileceğine dikkat çekiyor. Mevzuata aykırı işlemler adli süreçlere de konu olabiliyor.
Vatandaşların sosyal güvenlik işlemlerini resmi mevzuat ve yetkili kurum açıklamaları çerçevesinde yürütmeleri önem taşıyor.