Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, artan hayat pahalılığı karşısında emekli maaşlarının alım gücünü kaybettiğini belirterek mevcut sistemin köklü bir reforma ihtiyaç duyduğunu söyledi. Ocak ayında yapılan maaş artışlarının kısa sürede enflasyon karşısında eridiğini vurgulayan Erdursun, açlık sınırının 32 bin TL’yi aştığı bir tabloda en düşük emekli aylığının 20 bin TL seviyesinde kalmasının ciddi bir yapısal soruna işaret ettiğini ifade etti.
Erdursun’a göre sorun yalnızca taban maaş alan emeklilerle sınırlı değil. Yıllarca yüksek prim ödeyen, uzun süre sistem içinde kalan çalışanların da emeklilik döneminde bekledikleri gelir düzeyine ulaşamadığını belirten uzman isim, bunun sosyal güvenliğin temel ilkesi olan “ödenen prim karşılığında hak edilen maaş” anlayışını zedelediğini savundu.
“Yüksek Prim Ödeyen de Mağdur”
Özgür Erdursun, son yıllarda en düşük emekli maaşını belirli bir seviyeye tamamlama uygulamasının yaygınlaştığını ancak bunun sistemin bütününde oluşan bozulmayı gidermediğini dile getirdi. Yüksek prim ödeyenlerle düşük prim ödeyenler arasındaki farkın giderek daraldığını belirten Erdursun, bu durumun uzun vadede çalışanların sisteme olan güvenini zayıflatabileceği uyarısında bulundu.
Uzman isim, kira yardımı, enerji desteği veya nakit transferi gibi sosyal yardım modellerinin geçici çözümler sunduğunu, ancak emekli aylığının kalıcı ve yasal bir hak olduğunu vurguladı. Sadece belirli kesimlere yönelik desteklerin, primini düzenli ve tam ödeyen ancak yardım kapsamına girmeyen emekliler açısından adaletsizlik duygusunu artırdığını ifade etti.
SGK Dengesi Alarm Veriyor
Erdursun, sosyal güvenlik sisteminin finansman yapısına da dikkat çekti. Kayıtlarda yaklaşık 32,5 milyon çalışan görünmesine rağmen, fiilen tam prim ödeyen aktif sigortalı sayısının 23 ila 23,5 milyon civarında olduğunu belirtti. Buna karşılık emekli sayısının 16 milyonu aştığını hatırlatan uzman, daralan aktif çalışan kitlesinin artan emekli nüfusunu finanse etmekte zorlandığını söyledi.
Bu tabloya göre çalışan-emekli dengesinin sürdürülebilir olmadığını savunan Erdursun, kayıt dışı istihdam ve düşük prim bildiriminin sistemin gelir tabanını zayıflattığını ifade etti.
Çözüm İçin 5 Maddelik Reform Önerisi
Özgür Erdursun’a göre emeklilik sisteminin yeniden dengelenmesi için kapsamlı ve kalıcı adımlar atılması gerekiyor. Uzman ismin öne çıkardığı başlıklar şu şekilde:
İntibak düzenlemesinin hayata geçirilmesi ve farklı dönemlerde emekli olanlar arasındaki maaş dengesizliklerinin giderilmesi gerektiğini belirten Erdursun, aylık bağlama oranlarının da günümüz ekonomik koşullarına göre yeniden düzenlenmesini önerdi.
Kayıt dışı istihdamla daha etkin mücadele edilmesinin sistemin gelirini artıracağını ifade eden Erdursun, özellikle gerçek ücret üzerinden prim bildirilmesinin teşvik edilmesi gerektiğini söyledi. Asgari ücret üzerinden prim gösterme uygulamasının uzun vadede hem çalışanı hem sistemi zarara uğrattığını belirtti.
Son olarak, çalışanların sistemde kaldıkça emekli maaşlarının düşmemesi, aksine artmasını sağlayacak bir yapının kurulmasının önemine dikkat çekti. Erdursun’a göre, “çalıştıkça kazandıran” bir model, hem sosyal güvenliğin sürdürülebilirliğini güçlendirecek hem de sisteme olan güveni artıracaktır.
