ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a düzenlediği saldırılarla başlayan çatışmalar, Orta Doğu genelinde ekonomik dengeleri sarsıyor. Savaşın 21. gününde yalnızca turizmdeki kaybın 12 milyar doları aştığı belirtiliyor.
Enerji, ticaret ve lojistik sektörlerinde yavaşlama yaşanırken en büyük darbe turizm ve havacılık sektörlerinde hissedildi.
Günlük yüz milyonlarca dolarlık kayıp
Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi (WTTC) verilerine göre, uluslararası ziyaretçi harcamalarındaki azalma nedeniyle bölgede günlük en az 600 milyon dolarlık kayıp yaşanıyor.
21 günlük süreçte turizm gelirlerindeki toplam kayıp 12 milyar doları geçerken, bu rakama uçuş iptalleri, artan maliyetler ve bağlantılı sektörlerdeki zararlar dahil değil. Bu nedenle toplam ekonomik etkinin çok daha büyük olduğu ifade ediliyor.
Havacılıkta pandemi sonrası en büyük kriz
Çatışmaların başlamasıyla hava sahalarının kapanması ve artan güvenlik riskleri, havacılık sektöründe ciddi aksamalara neden oldu. Sadece ilk 24 saatte 3 bin 400’den fazla uçuş iptal edilirken, sonraki günlerde de iptal ve gecikmeler devam etti.
Avrupa merkezli birçok hava yolu şirketi Orta Doğu seferlerini azaltırken, bazı şirketler bölgeye uçuşlarını tamamen durdurdu. Türk Hava Yolları ve Pegasus da riskli bölgelere uçuşlarını geçici olarak askıya aldı. Yaşanan kriz, Avrupa-Asya-Afrika arasındaki uçuş ağında gecikme ve maliyet artışlarına yol açtı.
Bölgesel hava merkezleri büyük darbe aldı
Dubai, Abu Dabi ve Doha gibi önemli transit noktalarında operasyonlar aksadı, günlük yüz binlerce yolcuya hizmet veren bu havaalanlarında uçuşlar kesintiye uğradı. Özellikle Dubai Uluslararası Havalimanı’nda zaman zaman ciddi gecikmeler yaşandığı bildirilirken, Katar’da hava sahasının kapanması bağlantılı uçuşları etkiledi.
Rezervasyonlar iptal, talep düştü
Turizmde güvenlik kaygıları ve ulaşım sorunları nedeniyle rezervasyon iptalleri hızlandı. Dubai başta olmak üzere birçok şehirde oteller, doluluk oranlarını koruyabilmek için fiyat indirimine gitti. Kuveyt ve Bahreyn’de ise turizm faaliyetleri yavaşlarken bazı tesisler tahliye bekleyen yabancılara ev sahipliği yaptı.
“Güvenli liman” algısı zedelendi
Lüks turizm ve iş seyahatlerinin merkezi haline gelen Dubai ve Abu Dabi’de güvenli destinasyon algısı zarar gördü. Mart ayında beklenen turist hareketliliği gerçekleşmezken, ziyaretçilerin alternatif rotalara yöneldiği gözlemlendi.
207 milyar dolarlık hedef tehlikede
Çatışmalar öncesinde Orta Doğu’nun 2026’da turizmden 207 milyar dolar gelir elde etmesi bekleniyordu. Ancak mevcut şartlar, bu hedefin ciddi biçimde riske girdiğini gösteriyor. Günlük kayıpların sürmesi halinde bölge ekonomilerinde ek milyarlarca dolarlık zarar oluşabileceği belirtiliyor.
Suudi Arabistan’ın turizm planları aksadı
Ekonomisini turizm yatırımlarıyla çeşitlendirmeyi hedefleyen Suudi Arabistan da gelişmelerden olumsuz etkilendi. “Vizyon 2030” projelerinde yavaşlama görülürken, hava sahası kısıtlamaları uluslararası uçuşları sekteye uğrattı. Mekke ve Medine’de dahi ziyaretçi sayılarında azalma yaşandı.
